Τετάρτη, 15 Μαρτίου 2017

Frank Gehry.. the madness does not go to the mountains! . . .

                                                                                                                          
dr-chau-chak-wing-building-by-frank-gehry-42

Μακέτα για το νέο κτίριο Dr Chau Chak Wing, που ξεκίνησε να χτίζει ο Frank Gehry το 2012 και ολοκληρώθηκε το 2014. Στεγάζει το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Σίδνεϋ.

                                                                Frank who? Ah that lost architect..

                                                                                                                                                  Της Βασιλίκας Σαριλάκη

Αυτό ήταν! Ως εδώ! Δεν αντέχω άλλες αποδομήσεις! Τι να το κάνω εγώ που λένε ότι είναι ιδιοφυής καλλιτέχνης άμα είναι να μείνω σ΄ αυτό το μαραγκιασμένο κτίριο; Ή να πηγαίνω κάθε μέρα εκεί πέρα στο πανεπιστήμιο! Μα ποιος τρελλός δίνει ένα δις δολάρια για αυτό το σκοροφαγωμένο πράγμα; Έχω άδικο;Τον κάνανε κόμιξ τον κάνανε ανέκδοτο αλλά αυτός τα ίδια..Και κάτι δικά μας ξεφτέρια έκαναν και διατριβή και τον συγκρίνανε και με τον Άρη Κωνσταντινίδη! Δείξτε λίγο έλεος αγαπητοί wannabe αρχιτέκτονες.. Περνάμε και κρίση…

              dzn_Lou-Ruvo-Center-for-Brain-Health-by-Frank-Gehry-10

                           Frank Gehry Architect, Cleveland Clinic ,Lou Ruvo Center for Brain Health, completed  2010                

Θα νοιώθουν σαν στο σπίτι τους! Έτσι θα σκέφτηκε..κι έφτιαξε πρόπερσι μια κλινική στο Κλήβελαντ για ασθενείς με προβλήματα υγείας στον εγκέφαλο..Βέβαια…σκέφτηκα εγώ..υπάρχει κι η ομοιοπαθητική άποψη..λές να το είδε έτσι ο Frank? Δώσε στους ζαλισμένους ασθενείς μια ακόμη ζάλη και ίσως ισιώσουν; Ή αλλιώς το όμοιο με το όμοιο θεραπεύεται; Εκτός κι αν η ζάλη επιταχυνθεί κι άλλο…οπότε τα τινάξαμε τα πέταλα! Φύγαμε για..αλλού; Ε καί; Ο Frank θα δοξαστεί ούτως ή άλλως σ’ όλα τα ντιζαινάτα περιοδικά του κόσμου! Who cares..Φανταιζί, σχιζοφρενικό, και με γκλαμουράτη κόκκινη μοκέτα για κοντράστ.. Πως να το πω; Πώς να το πω;..εεεεε….Το βρήκα! Θα το ονομάσω..”η..αποδόμηση της λογικής”.. Trendy!  

                                                                    dzn_lou-ruvo-center-for-brain-health-by-frank-gehry-92

                                                                        Τρακάρουν τα κτίρια; Και όμως.. 

dzn3

  Ναί λοιπόν τα κτίρια τρακάρουν και σπάνε και τα τζάμια από την σύγκρουση.. Αν και θα μπορούσε κανείς αν το δει και σαν μια κτιριακή…”συλλογική σεξουαλική συνεύρεση” για να μην το πω με το πασίγνωστο όνομα που κακώς συνδέεται με τα ούζα... Έτσι λοιπόν δείχνει απέξω αυτή η φοβερή κλινική για τους ανθρώπους που έχουν αλσχάιμερ, νοητικά προβλήματα, ιλίγγους κλπ.. Έτσι έγινε το αξιολάτρευτο γραφικό τους, φιλόξενο σπιτάκι που δεν τους υπενθυμίζει καθόλου την κατάστασή τους και τους ωθεί να ατενίσουν εφεξής αισιόδοξα κι άφοβα το μέλλον!

dzn_Lou-4                                                               Cleveland Clinic Lou Ruvo Center for Brain Health’s

  Έ όχι! Ως εδώ ήταν! (είπαν εκτός από εμένα και οι πελάτες που το είδαν και το απέρριψαν μονομιάς...).Το γραφικό αυτό εξοχικό δεν κατασκευάστηκε ποτέ κι έμεινε στην μακέτα. Η μελέτη πληρώθηκε αδρά, αλλά οι άνθρωποι είπαν να μην χάσουν και την ζωή τους γλιστρώντας απ’ το επικλινές και ασταθές μπαλκόνι..

gehgugaa

                        Model of Gehry’s unbuilt design for the Familian Residencein Santa Monica,California, 1978
                                              
Το αποτέλεσμα του ανεμοστρόβιλου.. Αν και στην Πράγα δεν έχει όσους στην Αμερική.. ‘Η μήπως πρόκειται για φλέρτ και αυτό που λέμε ..”στενό μαρκάρισμα”..Χμμμ ενδιαφέρον! Το αριστερά κτίριο είναι-να υποθέσω- το θηλυκό με μέση δαχτυλίδι; Και το δεξιά το βαρβάτο με το δασύτριχο κεφάλι;

dancing-house-by-christopher-chan                                    Frank Gehry Architect, the “Dancing House”, Prague Czech Republic 1992-1996

frank gherry geliografia

                                  Πρόσω ολοταχώς! Προς μια νέα, μεταμοντέρνα, κτιριακή οφθαλμοκοίλη!

frank-ghery-mit-building-massachusetts340                                                                Frank Gehry Architect, building in Massachusetts

                                          Εξάλλου όλοι σήμερα καταρρέουμε..Γιατί να μην καταρρεύσουν και τα κτίρια;

                                                     Wfm_stata_center-500x375

                                  Frank Gehry Architect, Massachusets Institute of Technology (MIT)

                                                                        Και τώρα να και τα Frankgehr-άκια!

2011_la-libertecc81_jim-ernst_01_large                                    Dominique Perrault Architect, ’la liberte’ Apartment Building, groningen, the netherlands 2011

                                 Αλλά και  το ….απότομο φρενάρισμα….σβιννννννιιιιιιιιιιιιιιιιιι…..του γκριζοκάνθαρου..

city21

                                                                        Foster & Partners, London City Hall 2002

Κι αφού τα κτίρια καταρρέουν, εξωκείλουν, σχιζοφρενούν, ανεμοστροβιλίζονται κι ερωτοτροπούν με πολλαπλούς συντρόφους δεν θα..λιποθυμούσαν ωραία και γοητευτικά; Μα ασφαλώς! σκέφτηκαν οι πονηροί starchitects..Κι επιδόθηκαν αμέσως εις το έργον..Μα θα μπαίνει κανείς εκεί μέσα; Ρώτησε ένας αφελέστατος, πλην γενναίος στατικός..Γύρισαν και τον κοίταξαν όλοι επιτιμητικά..Αυτό είναι το θέμα; Του είπαν..Θα βρούμε ένα τρόπο να το στηρίξουμε απέξω..εν ανάγκη και με σκαλωσιές.. Είσαι καλλιτέχνης ή όχι; Ιδού το αποτέλεσμα..Γιατί όχι;

collapsing building                  A rendering of a transit materials lab by Masha Pekurovsky for Building Exhibition Hudson Valley/Erie Canal, 2014-24                       

                                             To πολυδύναμο φερμουάρ..ή αλλιώς πολλές επιλογές να ..”πηδηχτείς απ’ το παράθυρο”!!

                                                             
            img_7796     img_7803 
                                 Από το blog Το σπιτόσκυλο: http://www.spitoskylo.gr/2010/04/14/gehry-fail/ διαβάζουμε:

“Το σπιτόσκυλο, τζετλαγκιασμένο όσο δεν παίρνει (πάλι) καθώς προσπαθεί να βρει ένα μπούσουλα και να καταλάβει πού βρίσκεται και τι ώρα είναι, σου δείχνει ετούτες εδώ τις φωτογραφίες που έβγαλε ερχόμενος από το Μπρούκλιν στο Μανχάταν περπατώντας την τουριστικότατη Μπρούκλιν Μπριτζ. Είναι ένας ουρανοξύστης φρέσκος κι ολοκαίνουριος, που ορθώνεται στα ουράνια τώρα που μιλάμε. Θα έχει 76 ορόφους και θα στεγάζει μαγαζιά, ένα νοσοκομείο (!), ένα δημοτικό σχολείο (!!) και 903 διαμερίσματα προς ενοικίαση. Δες όμως πιο προσεκτικά τη φασάντ. Σου θυμίζει κάτι; Το ασημόχρωμο σαν-μεταλλικό υλικό που καμπυλώνει και κυρτώνεται; Όχι; Ε, κοίτα τον τίτλο του ποστ τότε. Αυτός είναι ο Beekman Tower, ο ουρανοξύστης που φτιάχνει στο Μανχάταν ο πολύς Φρανκ Γκέρι.

Αχ..γκρεμοτσακίστηκα…

Marques-De-Riscal-3

Πόσα παιδάκια ξέραν ότι ο Φρανκ ο Γκέρι είχε φτιάξει κι άλλο ενδιαφέρον χτίριο στην Ισπανία εκτός απ’ το διάσημο μουσείο στο Μπιλμπάο (χτίριο, αυτό δε μετράει); Χέρια; Κανείς; Να το ξενοδοχείο Marqués de Riscal στο χωριουδάκι Ελσιέγο της επαρχίας Ριόχα, ανάμεσα στα αμπέλια. Κομψό και κυματιστό και φουτουριστικό και κουφό, έχει 43 δωμάτια - τα 11 σουίτες - το 98% της τιμής των οποίων πάει για απόσβεση της αμοιβής του starchitect. Ή κάπως έτσι, καταλαβαίνεις τώρα εσύ.”..

 

 

         Marques-De-Riscal-4

Τέλος ακολουθούν δυο διαφορετικά σχόλια παρμένα από ένα αμερικανικό blog αρχιτεκτονικής. Διαλέξτε και πάρτε!

***** Αχ Frank Gehry ... Ως πρώην φοιτήτρια αρχιτεκτονικής, έχω μια σχέση αγάπης / μίσους με τον Gehry. Ως καλλιτέχνης ... Είναι και γαμώ τις ιδιοφυίες. Ως αρχιτέκτονας, έχει χάσει κάθε επαφή με αυτό που χωρίζει αυτά τα δύο. Όταν φοιτούσα στην αρχιτεκτονική είδα ότι υπήρχαν  δύο εντελώς διαφορετικοί τύποι μαθητών: οι καλλιτέχνες, οι οποίοι ήθελαν την κουβερτούλα της ασφάλειας που τους έδινε μια δουλειά που έκαναν το πρωί ή ήθελαν να κάνουν τη μαμά και τον μπαμπά ευτυχισμένους και τους λεγόμενους “μηχανικούς” που προσποιούνταν ότι είναι καλλιτέχνες.

gehrybilbao

                                                            Bilbao, Guggenheim Museum

Ο Gehry ταιριάζει σίγουρα στην πρώτη κατηγορία. Είναι ένας πραγματικός καλλιτέχνης, το έργο του έξω από την αρχιτεκτονική λειτουργεί μόνο για να επιβεβαιώσει αυτό το γεγονός. Το πρόβλημα είναι, οτι η αληθινή ουσία της αρχιτεκτονικής χρησιμοποιεί τον χώρο, καθώς και τις ανάγκες και το περιβάλλον γύρω από αυτό, προκειμένου να δημιουργήσουν έναν όμορφο χώρο, και λειτουργικό. Ακόμη και πολλοί από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες χρησιμοποιούν αυτές τις αρχές στο έργο τους. Ο Gehry έχει ξεχάσει αυτήν την πλευρά της τέχνης. Ωστόσο, έχει ανακυκλώσει πολλές ιδέες. Χωρίς να είμαι ένα πρεζόνι της αρχιτεκτονικής, μπορώ να πω,επίσης, πως υπάρχουν πολλά κτίρια που θα μπορούσε κανείς να πει ότι επαναλαμβάνουν ακριβώς το Guggenheim του Μπιλμπάο από μια διαφορετική οπτική γωνία.Τούτου λεχθέντος, αγαπώ Gehry. Το έργο του είναι παιχνιδιάρικο, και πραγματικά πρωτότυπο. Αναζωογονεί μια τέχνη που είχε αρχίσει να εκπίπτει σε μια νεοκλασική κόλαση.

 1566542139_6809cedf7e                                                                        

******Ο σκοπός της τέχνης δεν είναι να προκαλέσει. Αυτή είναι η δουλειά ενός νταή!
Επίσης, τα κτίρια πρέπει να είναι λειτουργικά, δεν χρειαζόμαστε μια τέχνη που να μοστράρει και να σπαταλάει τον χώρο, κι έτσι δεν μπορείτε να το καρτηγοριοποιήσετε αυτό που κάνει ως ένα «στυλ τέχνης». Αλλά αν τα μελλοντικά κτίρια μοιάζουν με «αποδομημένα” τότε θα έχουμε έναν πραγματικά καταθλιπτικό κόσμο..(Αναστεναγμός..). . Τι έχει πάθει ο κόσμος; Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε λιγότερη και όχι περισσότερη δημοσιότητα του έργου του Gehry αν μπορεί κανείς αυτό να το αποκαλέσει έργο...
Τα «designs» του Gehry μοιάζoυν με παραισθήσεις πρεζονιού. Δείτε το χωρίς καμιά προκάληψη. Για ποιό λόγο φτιάχνετε ένα κτίριο; Για να σπαταλάτε χώρο βάζοντας κάτι χαριτωμένο, αλλά εντελώς άχρηστο ή για να χρησιμεύσει σε κάτι λειτουργικό; Τα δικά του κτίρια σίγουρα δεν είναι λειτουργικά. Κοιτάξτε, ακόμη και τις τουαλέτες στα αεροσκάφη. Είναι ακόμη κι αυτές λειτουργικές, αξιοποιώντας κάθε χώρο, και ο χώρος είναι πολύ καλά σχεδιασμένος.

pppppp                                                                           Lou Ruvo Brain Institute by Frank Gehry

Ο Gehry αυτοπροβάλλεται ως ο γεροσοφός της αρχιτεκτονικής, ένας ευχάριστα αυτοαποδοκιμαζόμενος τύπος, frankgehryενθαρρύνοντας κιόλας την νέα ταλέντα να είναι οι εαυτοί τους. Το πλασάρει πολύ ωραία, και το παίζει ένας πολύ σοβαρός, καλλιτεχνικός τύπος που μάλιστα φοράει πάντοτε μόνον μαύρα. Αλλά παρόλη την οπτική του γκλαμουριά,  τα κτίρια του αποτελούν δια βίας καινοτομίες για να μην πω, ακόμη και ανοησίες, στο τοπίο. Δεν αντλούν την αρχιτεκτονική σπουδαιότητά τους από την κυριαρχία τους πάνω στις αναλογίες ή την απλότητα της φόρμας - τα χαρακτηριστικά των αληθινών αριστουργημάτων - αλλά από μια προκλητική έλλειψη πλαισίου και συσχετισμού με το περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο, ο Gehry έχει αδράξει την προσοχή ενός ανεκπαίδευτου κοινού που διψά για φτηνούς εντυπωσιασμούς. Αυτό που με κάνει να αγανακτώ όμως, είναι πως με κυνικό τρόπο κατάφερε τελικά να διεισδύσει ανέξοδα και στον κόσμο των εικαστικών τεχνών  ως ένα αξιοπερίεργο των ημερών…

 

Σάββατο, 4 Μαρτίου 2017

Piotr Dumała, ένας νέος Tarkovsky..

Piotr-Dumała

Εμπνευσμένος από τον Tarkovsky αλλά κι από τον Kentridge ο Piotr Dumala διοχετεύει την ευαίσθητη, ουμανιστική ψυχή του σε  υποβλητικές ζωγραφικές εικόνες. Στις πολυβραβευμένες ταινίες και τα κινούμενα σχέδιά του προσπαθεί να αποδώσει ένα νέο όραμα, ανακαλώντας λογοτεχνικές αφηγήσεις όπως του Kafka και του Dostoevsky. Στο νεορομαντικό πνεύμα του metamodernism, που είναι κοντά στην ποίηση του υπαρξισμού, ο Πολωνός καλλιτέχνης ασκεί μια σύγχρονη μετωνυμία που μπορεί να σε αφήσει άφωνο, όπως άφωνος μένει κανείς βλέποντας ένα αριστούργημα.

Piotr-DumalaΟ  Dumała (1956) είναι σεναριογράφος, animator, σκηνογράφος, καθηγητής, γραφίστας, εικονογράφος, σκιτσογράφος, συγγραφέας, τεχνοκριτικός, και ηθοποιός. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στη Βαρσοβία, και σκηνοθέτησε πολλά κινουμένα σχέδια που συχνά ασχολούνται με  υπαρξιακά θέματα. Το ευγενικό Πνεύμα (1985), Wolnosc nogi (1988), Φραντς Κάφκα (1991), Έγκλημα και Τιμωρία (2000 ), και έκανε την ταινία μεγάλου μήκους Las (2009). Στα  κινούμενα σχέδιά του, χρησιμοποιεί το παραδοσιακό σχέδιο αλλά και σβησίματα πάνω στο φίλμ, μια τεχνική που έχει επινοήσει ο ίδιος.

 

Διάσημος για τη μέθοδο του «καταστροφικού animation", ο Piotr Dumała έκανε το 2009 το ντεμπούτο του στην μεγάλη οθόνη με την  ταινία Το Δάσος (Las).

Las 2

 

 

 

 

Πρόκειται για ένα εξαιρετικά στυλιζαρισμένο πειραματικό δράμα - μολυβένιο, φθινοπωρινό, αλληγορικό, στοχαστικό, μινιμαλιστικό, βυθισμένο σ' ένα πέπλο μυστηρίου σχεδόν σιωπηλό, χωρίς περιττούς διαλόγους. Δύο αφηγήσεις διαπλέκονται - η μία αναπτύσσεται κάτω από τον ανοιχτό ουρανό, με έναν ηλικιωμένο γονέα να καθοδηγεί το ενήλικο παιδί του μέσα στο ομιχλώδες δάσος, ενώ η άλλη αφήγηση αφορά σε ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον όπου  ένας γιος φροντίζει άοκνα τον ακίνητο πατέρα του στο ταπεινό τους σπίτι.

Las 1

 

Η σκηνοθεσία του Dumała ανακαλεί το πνεύμα του Ταρκόφσκι - ο μονοχρωματικός κόσμος των δύο χαρακτήρων του είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια σκοτεινή ιστορία σκληρής αγάπης κι απελευθερωτικού θανάτου. Ενώ διαλογίζεται -εκτός των άλλων- πάνω στην πιθανότητα της μετά θάνατον ζωής, μεταφέρει ταυτοχρόνως έντονα ασκητικές εικόνες χρησιμοποιώντας μια έντονα μεταφορική γλώσσα . Ένα από τα κύρια θέλγητρα του πάντως είναι  η άψογη κινηματογράφηση του Αδάμ Σικόρα, που είναι ικανός να μετατρέψει μια κατσαρόλα με σούπα σε ένα άψογο έργο τέχνης.

Las 3

 

Πηγαίνοντας λίγο πιο πίσω στον χρόνο, συναντάμε την αριστουργηματική ταινία-animation Έγκλημα και τιμωρία. Εμπνευσμένη από το πασίγνωστο ομώνυμο έργο του Dostoevsky, ο Dumala δημιούργησε μια υπέροχη σκιερή, μινιμαλιστική υπερευαίσθητη αφήγηση, γεμάτη ουμανιστικό αίσθημα και υφος. Οι φιγούρες αναδύονται σιγά-σιγά από το σκοτάδι κι επιστρέφουν σε αυτό.

Μια υποβλητική μουσική με γλυκές μίνιμαλ νότες που επιμένουν στην ίδια γραμμική μελωδία λούζουν συνεχώς το σκοτεινό νυχτερινό σκηνικό που θυμίζει αλλοτινές εποχές κιαροσκούρο κι απόηχους απο μυστηριώδεις αύρες έργων του Ρέμπραντ, και αποπνικτικές φυλακές του Piranesi και εξπρεσιονιστικές βουβές κραυγές.. Αυτό το video  που έχει κάνει του πήρε 3 χρόνια! γιατί έφτιαχνε ένα ζωγραφικό έργο μιας σκηνής κι ύστερα στην πραγματικότητα τό εσβηνε σταδιακά για να δείξει την επόμενη..είναι τόσο τρυφερό και όμορφο..μιας παλιότερης εποχής όπου τα πράγματα είχαν άλλο ειδικό βάρος..

                                         Crime and Punishment (Fyodor Dostoyevsky) from De Anima Books on Vimeo.

Αυτή τη φορά, ο Dumala δεν περιορίζεται όπως στο προηγούμενο animation του τον Kafka στο ασπρόμαυρο αλλά ενσωματώνει λίγο χρώμα..πράσινα, κόκκινα και καφέ..

xxxx

Περιορίζοντας το ρωσικό αριστούργημα του Dostoevsky σε δύο σκηνές και μόνον, την δολοφονία και την συνάντηση του Ρασκόλνικοφ με την Σόνια, ο Dumala ερμηνεύει τα θέματα του μυθιστορήματος αναβοσβήνοντας την ένταση φωτός- σκιάς υλοποιώντας το καλλιτεχνικό του  όραμα. Μερικές φορές τα πρόσωπα είναι κωμικοτραγικά εκφράζοντας μια διάθεση για σκώμμα και παρωδία. Ο καλλιτέχνης λέει:

 

 

 

«Αυτή η ταινία αναφέρεται στην αγάπη και πώς η εμμονή μπορεί να καταστρέψει την αγάπη. Στη ζωή μας, είμαστε συνεχώς υπό την επήρεια δύο αντίθετων επιρροών: να είμαστε καλό ή κακοί και να αγαπάμε ή να μισούμε".

   goya            

 

 

To grotesco ειναι κι εδω παρόν..Κάποια πρόσωπα θυμίζουν προσωπογραφίες του Goya..

 

 

 

 

 

Όπως προανέφερα πρόκειται για μια μετωνυμία πάνω στο Εγκλημα και τιμωρία αλλα οι εικόνες παραπέμπουν και στην εξομολόγηση στο Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι, στις ζοφερές λογοτεχνικές και υπαρξιακές εκφορές του Beckett αλλά ακόμη και στον Ανθρωπο χωρις Ιδιότητες.. Το θεατρικό σκηνικό σχετικά λιτό και οι διάλογοι ανύπαρκτοι..Αφήνει να μιλάνε τα βλέμματα όπως πολυ σοφά έκανε στις βουβές ταινίες του ο Eisenstein κι ο Σαρλώ..

xx

xxχ

Κι εδώ αναγνωρίζουμε την επιρροή από την υπαρξιακή αγωνία της γνωστής φιγούρας του ανθρώπου που υπομένει και υποφέρει έτσι όπως τον απεικονίζει ο μεγάλος William Kentridge..που με την σειρά της κατάγεται απο τον Francis Bacon και τον Lucian Freud..

Kentridge16_original_large

Η ζωή μπορεί να φαίνεται πολύ δύσκολη μερικές φορές αλλά η αγάπη μπορεί να την κάνει τουλάχιστον υποφερτή. Ο επερχόμενος θάνατος ανήκει εξάλλου σε όλους και διδάσκει εν τέλει την καλύτερη ζωή…Αυτό λέει το Δάσος του Dumula..

vlcsnap-2015-04-02-01h13m45s28

Αν σας άρεσε η εικαστική περιήγηση του Dumala στον  Dostoyevsky, μην χάσετε την ανάλογη του ταινία που έκανε το 1992 για τον Franz Kafka.

Τις ταινίες του Dumala μπορείτε να τις βρείτε εδώ: Free Movies Online.

Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017

Πέθανε ο Γιάννης Κουνέλλης

                                      

kounellis_0007                                                                Kounellis,  Untitled, 2003, Torrione Passari, Molfetta

                                                                                                                                                                  Της Βασιλίκας Σαριλάκη

Πέθανε χθες στην Ρώμη σε ηλικία 81 ετών ο μεγαλόπνοος διεθνής ζωγράφος και γλύπτης μας Γιάννης Κουνέλλης. Ήταν ένας από τους κορυφαίους ιδρυτές της «Arte Povera».Ο Κουνέλλης γεννήθηκε στις 23 Μαρτίου 1936 στην Πειραιά και από τη δεκαετία του 1950 επέλεξε ως τόπο διαμονής του την Ιταλία, όπου σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης. Ύστερα διετέλεσε καθηγητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Ντίσελντορφ.

«Είδα το ιερό στα αντικείμενα καθημερινής χρήσης.. Θέλω την επιστροφή της ποίησης μ΄ όλα τα μέσα: με την άσκηση, την παρατήρηση, τη μοναξιά, το λόγο, την εικόνα, την εξέγερση.» Αυτό ήταν το βασικό credo του Κουνέλλη που ήταν ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του κόσμου. Με αφορμή την τελευταία έκθεσή του στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, δημοσιεύω αυτούσια, χωρίς περικοπές μια συνέντευξη που μου έδωσε, μικρό μέρος της οποίας φιλοξένησε παλιότερα η Καθημερινή. Ένας ευαίσθητος αυτοεξόριστος, με γόνιμη σκέψη, μιλάει για τις πραγματικές αξίες του Ελληνισμού, για το τι σημαίνει μέτρο, ηθική υπόσταση, αρχαία τραγωδία. Κριτικάρει σφοδρά την Αμερικανική τέχνη και πολιτική, σχολιάζει την πτώση της Ευρωπαϊκής κουλτούρας, τις αναπηρίες της Ελληνικής τέχνης κι εξηγείται κατά πρόσωπο με την Ιστορία. Μιλάει τέλος, για το πραγματικό όραμα της τέχνης και για το τί κάνει ένα έργο σημαντικό.

photo tou Τα αρχαία όνειρα.. Ο Γιάννης Κουνέλλης, γεννημένος το ΄36 στον Πειραιά, έζησε τα τελευταία 61 χρόνια στην Ρώμη. Έχει εκθέσει παντού και φυσικά στην Ελλάδα (γκαλ. Bernier). Κεντρική φυσιογνωμία της arte povera, πίστεψε σε μια τέχνη που επηρεασμένη από το κλίμα του Μάη του ΄68 αντέταξε στον κυνισμό της υπερκατανάλωσης τα πρωτογενή, φτωχά υλικά της: χώμα, πέτρα, κάρβουνο, ράκη, ξύλο, φωτιά, οριοθετώντας έναν Ηρακλείτιο χώρο.. Η τέχνη βγήκε στον χώρο, κατάργησε το κάδρο και πολιτικοποιήθηκε. Ο καμβάς έγινε ατσάλι.

Έκτοτε, οι εγκαταστάσεις του Κουνέλλη σφράγισαν την πρωτοπορία. Εφήμερες, θεατρικές, δραματικές, μελαγχολικές κάποτε, εμπνεύστηκαν από την Ιστορία κι εκφράστηκαν με μεστές φόρμες, δεμένες σε μια διαλεκτική αντίθεση. Χρυσό δίπλα σε άχυρο, βαμβάκι να διαρρηγνύει ένα σιδερένιο κουτί, παπαγάλους σε κλουβιά, ανθρώπους σε σακιά..                                                                                                            

kounellis_0006

                                         Senza Titolo, 1999. Inglesia de San Augustin, Mexico  City

                                        Το ΄69 μετέτρεψε την γκαλερί L’ Attico της Ρώμης σε στάβλο με άλογα..

CAVALLI

Βαγονέτα με κάρβουνα, που πηγαινοέρχονται, φουγάρα, καράβια και σακιά με σπόρους, σχολίασαν τον μόχθο, το εμπόριο, την αποδημία, την ανταλλαγή κουλτούρας. Ο Κουνέλλης ήταν γόνιμος και πολύπλευρος. Έχουν γραφεί πάνω από 50 μονογραφίες για το έργο του, ενώ έχει γράψει κι αυτός αρκετά βιβλία. Για μένα, είναι ένας βετεράνος “Σαμουράι” της ελληνικής τέχνης, τόσο εμβληματικός και κατασταλαγμένος που μου φάνηκε αστείο όταν διάβασα σε γνωστή εφημερίδα από κάποιον δημοσιογράφο, ότι στο μουσείο Κυκλαδικής τέχνης δεν παρουσίασε κάτι “νέο”..

Jannis Kounellis- Senza titolo (2001)

Η δουλειά του, μεστή συμβολισμών, πλήν δωρική, σχετίζεται με τα αρχέτυπα, το έδαφος, την στιβαρή δομή.. Αναζητά την ισορροπία, την έννοια του κέντρου με τόση αγωνία, που μου θυμίζει αρχαιοελληνική αρετή.

 

KOUNELLIS1

 

 

Αλλά μου θυμίζει και την ρήση του Ζεν: “Μεγάλη πίστη, μεγάλη αμφιβολία”..το να είσαι δηλαδή πειθαρχημένος και πιστός σε ένα όραμα που αν και σου δημιουργεί τεράστιες δυσκολίες κι αμφιβολίες, ωστόσο κινείσαι σταθερά προς αυτό. Γιατί μόνον έτσι έρχεται η υπέρβαση..

 

                                                          

                                                         

                                                           Η έκθεση στο μουσείο Κυκλαδικής τέχνης.

Οι αναφορές του στην αρχαιότητα, (εκμαγεία, πιθάρια, αρχαία κεφάλια) προσπαθούσαν να συνδέσουν την πρωταρχική εικόνα μ΄ ένα σύγχρονο αρχέτυπο. «Ο καλλιτέχνης –έλεγε ο Κουνέλλης- τρέφεται μ’ αρχαία όνειρα».... Τί απέγιναν όμως αυτά τα αρχαία όνειρα σήμερα;

sakia                                         Από την έκθεση στο μουσείο Κυκλαδικής τέχνης

Το τέλος του πένθους. Αυτήν την έκφραση χρησιμοποίησε για αυτήν την έκθεση ένας σημαντικός τεχνοκριτικός και στενός φίλος του Κουνέλλη, όταν μιλήσαμε. Τώρα είναι η στιγμή του φινάλε του ρέκβιεμ, όπως περιγράφει στην Λιμναία Οδύσσεια…“η μορφική γραμμικότητα της νεκρικής πομπής, συμπαγής μπροστά στον πόνο, στις κωδικοποιημένες κινήσεις, στα ζευγμένα άλογα, στα γραμμικά πρόσωπα, στα σφαλιστά κομμένα μάτια…στους θρήνους, στην πίστη σ’ έναν κόσμο πολιτισμού και κουλτούρας”.. “Οι Κηδείες, (Κassel, 1982) ως αφετηρία, ως πολιτιστική ταυτότητα, ως μια εκ νέου ανακάλυψη μετά από μια μακριά περίοδο λήθης που οφείλεται στην παρακμή και την υποταγή”.

rouha2

                                                 Από την έκθεση στο μουσείο Κυκλαδικής τέχνης

  Η κρίση, είναι  γι’ αυτόν η στιγμή, που η νοσταλγία και τα ψέματα τελειώνουν. Η στιγμή του κενού μετεωρισμού.

tavani

                    Η στιγμή που τα αρχαία οράματα εκποιήθηκαν, έγιναν εμπόριο και βορά των “βαρβάρων”..

arhaia

                              Η στιγμή που εκείνοι που έβλεπαν έκαναν τους τυφλούς και σιώπησαν..

sakoi

                                              Η στιγμή που ο λαός πληρώνει ακριβά, με το σαρκίο του..

                        tableau        rouha

Μια δοκιμασία ύψους. Η τέχνη για τον Κουνέλλη ήταν μια δοκιμασία ύψους, ένα όραμα. Υπάρχει, –έλεγε- για να δίνει το μέτρο των πραγμάτων. Η Ελλάδα γνώρισε από κοντά το όραμά του το ΄94, όταν έκανε μια αναδρομική στο πλοίο Ιόνιον, που αγκυροβόλησε στον Πειραιά γεμάτο εικόνες νόστου κι ένα μεταφυσικό κλίμα.Το πλοίο μετατράπηκε σε μια μήτρα αλλά κι ένα θεατρικό κοίλωμα...

  ionionn         KOUNELIS-1

Η θεατρικότητα, ήταν αυτόχθονη στο έργο του Κουνέλλη. Αλλά από το ΄68 μέχρι σήμερα, όποτε κι αν ασχολήθηκε με το θέατρο προσπάθησε με κάθε μέσο ν’ απαλλάξει την σκηνή από την περιγραφικότητα και την διακόσμηση. Στην συνεργασία του με τον σκηνοθέτη Quartucci, στο Τορίνο το ΄68, τα υλικά του ενοχλούσαν κυριολεκτικά τους ηθοποιούς στοχεύοντας να τους απελευθερώσουν από την υπάκουη ερμηνεία των κειμένων της παράστασης.Οι ηθοποιοί περιφέρονταν μέσα σε καροτσάκια ή πηγαινοέρχονταν κουβαλώντας σακιά με χώματα και κάρβουνα.

Jannis-Kounellis-Untitled                                                                                Untitled, 2003, Venice

Μεγαλύτερης δραματικής έντασης ήταν οι «πολιτικές», σκηνικές παρεμβάσεις που έγιναν για παραστάσεις του Heiner Muller στο θέατρο του Βερολίνου από το ΄91 και μετά. Οι τέσσερις παραστάσεις του Θηβαϊκού Κύκλου που έγιναν το 2001 σ ένα εργοστάσιο του Ντίσελντορφ ήταν  η πρώτη συμμετοχή του στην αρχαία τραγωδία. Οι παραστάσεις ανέβηκαν τον Ιούλιο του 2002 και στην Επίδαυρο. Το γεγονός αυτό, καθώς κι η  έκθεση στους Δελφούς με θέμα «Ο Κουνέλλης και το Θέατρο» έδωσαν την αφορμή για μια συζήτηση βάθους, εφ’ όλης της ύλης, που κάναμε με τον Κουνέλλη μια μέρα χαράματα, στους Δελφούς...

                                                                     Η  συνέντευξη του Γιάννη Κουνέλλη

- Οι Έλληνες εξακολουθούν να σας νοιώθουν δικό τους παρότι κάποτε δηλώσατε Ιταλός. Και σήμερα που σκηνογραφείτε αρχαία τραγωδία για πρώτη φορά, σας νοιώθουν ακόμη πιο κοντά. Αλλά και το έργο σας που είναι δωρικό, εκφράζει νόστο και νοιάζεται για το μέτρο και την διαλεκτική παραπέμπει σε ελληνικές αξίες. Κάνουμε λάθος;

- Το πρόβλημα όλων των καλλιτεχνών είναι η γλώσσα τους. Η δική μου γλώσσα, ως καλλιτέχνη γεννήθηκε στην Ιταλία, μέσα στις ιστορικές συνθήκες της γενιάς μου και συνδέθηκε με τον ιταλικό προβληματισμό. Ωστόσο δεν έμεινε εκεί. Διευρύνθηκε… Το θέμα δεν είναι λοιπόν εθνικιστικό.. Είμαι, φυσικά και Έλληνας,. Έζησα τα νεανικά μου χρόνια στην Ελλάδα κι οπωσδήποτε έχω μέσα μου φυτεμένη μιαν Ελλάδα που δεν μπορώ να ξεριζώσω. Αλλά για μένα ο Ελληνισμός δεν μπορεί να σκλαβωθεί σ’ ένα τοπίο, μια χώρα. Ο Πλάτωνας, η αρχαία τραγωδία είναι πολύ μεγάλα πράγματα. Η ιδέα της Ελλάδας είναι κάτι πολύ πιο ευρύ και δεν χωράει σε όρια.

kounellis_0001 Senza Titolo. 1975. Studio d’Arte Contemporanea, Rome

- Έχετε πει πως ο Παρθενώνας αντιπροσωπεύει αυτό που έδωσε η ελληνική κουλτούρα στον πολιτισμό, το μέτρο, τη συμμετρία. Πως εκφράζεται αυτή η έννοια στο έργο σας;

- Αυτό που μένει απ’ τον Ελληνισμό, όπως τον θυμάμαι είναι το μέτρο. Το μέτρο είναι ελληνικό αλλά υπάρχει και στην αναγέννηση γιατί η αναγέννηση κρύβει μέσα της την Ελλάδα. Όταν μιλάμε για το μέτρο εννοούμε φυσικά τον άνθρωπο. Αλλιώς δεν θα είχε κανένα νόημα. Το να έχεις το μέτρο προϋποθέτει συνεχή επαφή με την πραγματικότητα. Ψάχνουμε το μέτρο όταν υπάρχει γύρω μας ασυμμετρία.

- Κι ο Le Corbusier χρησιμοποίησε το μέτρο αλλά ως ανθρώπινο μέγεθος. Εσείς το είδατε διαφορετικά…

- Ε, φυσικά. Το θέμα είναι η Ελλάδα που βρίσκεται μέσα σε όλους μας. κι όχι μονάχα εδώ. Δεν είναι απαραίτητο να μιλάνε μόνον οι Έλληνες για το μέτρο. Σήμερα η αναζήτηση αυτή υπάρχει σ’ όλον τον Δυτικό κόσμο.

- Δουλεύετε από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 για το θέατρο. Πως έγινε και δεν ασχοληθήκατε με την αρχαία τραγωδία;

-  Μα εγώ το θέατρο το κάνω ως ερασιτέχνης. Οπότε μου αρέσει. Έπειτα εγώ δεν κάνω σκηνικά. Δεν ξέρω καν να τα φτιάξω. Το θέμα για μένα δεν ήταν τόσα χρόνια τα σκηνικά. Ήταν να δεις στον καθρέφτη… Στην Ιταλία, όπου ζω, υπάρχει μια μεγάλη ζωγραφική παράδοση όχι όμως και λογοτεχνική. Υπάρχουν λίγα θεατρικά κείμενα. Έτσι, η ιδέα του θεάματος προέκυψε από την γλωσσική αξία της ζωγραφικής. Έτσι, αυτό που κάνω, στο θέατρο δεν σχετίζεται με την λογοτεχνία. Δεν κάνω δηλαδή κάτι περιγραφικό αλλά κάτι που έχει να κάνει με την δική μου γλώσσα, χωρίς να ακολουθώ λογοτεχνικές ερμηνείες.

- Στο αρχαίο θέατρο αντιδράσατε διαφορετικά απ’ ότι στο σύγχρονο;

-  Για μένα η ερμηνεία της αρχαιότητας υφίσταται ως θεατρική κατάσταση, δεν περνάει από τα κείμενα. Στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν σκηνικά. Ούτε στην Ελισαβετιανή εποχή. Έτσι μένω σ’ αυτήν την κατάσταση της ανυπαρξίας σκηνικού. Άλλωστε τα σκηνικά είναι υπόθεση του 800. Γι’ αυτό ποτέ μου δεν τα έκανα. Αλλά κι η σκηνή στο αρχαίο θέατρο ήταν 3 πύλες, δηλαδή τίποτα.

- Στο παραδοσιακό γιαπωνέζικο θέατρο όπως και στο δικό μας η σκηνή είναι ο λειτουργικός τόπος της θυσίας. Ο ανθρωπολόγος Μασάο Γιαμαγκούτσι ονομάζει μάλιστα την σκηνή τόπο αντιμετώπισης του θανάτου. Η Αντιγόνη π.χ., η Μήδεια ή η Ιφιγένεια ετοιμάζονται να πεθάνουν. Το δικό σας έργο στην Επίδαυρο θα συμμετέχει στο δρώμενο της θυσίας και πως;

4

-Οπωσδήποτε. Σ’ ένα αρχαίο θέατρο σαν αυτό της Επιδαύρου δεν μπορείς να φτιάξεις σκηνικό. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι ένα πηγάδι και τίποτ’ άλλο. Όταν δεις από ψηλά την σκηνή είναι ένα κέντρο, ένα στρογγυλό, σαν πηγάδι. Κι ο χώρος για το χορό – που αποτελεί τον κεντρικό προβληματισμό της τραγωδίας – είναι πολύ μικρός. Πρέπει λοιπόν να κάνεις ένα μόνον πράγμα, να το τοποθετήσεις εκεί και να γίνει κεντρικό παρότι δεν θα βρίσκεται στο κέντρο. Αυτή είναι η ιδέα που θέλω να πραγματώσω.

- Συχνά αναφέρεστε στην έννοια του κέντρου. Τι εννοείτε ακριβώς;

 

-  Υπάρχει το κέντρο και η έλλειψή του. Σήμερα δεν έχουμε κέντρα. Ενώ πρώτα υπήρχαν και στην σύγχρονη ζωγραφική και την λογοτεχνία. Όταν υπάρχει ένα κέντρο υπάρχει γύρω του μια λογική εξέλιξη. Αλλιώς υπάρχει αποσπασματικότητα και διάλυση.

- Τι κάνει αλήθεια για σας ένα έργο τέχνης σημαντικό;                                        Jannis Kounellis in Innsbruck,2009

Jannis Kounellis in Innsbruck

- Ο Franz Kline έλεγε το εξής: Ένα έργο γίνεται σημαντικό και παραμένει όταν εκείνη την στιγμή που έγινε ήταν πραγματικό. Αν κατάφερε να εκφράσει την πραγματικότητα. Οι Δεσποινίδες της Αβινιόν για παράδειγμα του Picasso ήταν μια τομή, μια πραγματικότητα. Όταν έγιναν ποίησαν μια πραγματικότητα. Όπως λέμε «ποιώ». Να φτιάξω. Να φτιάξω τι; Αυτό που λείπει και να το φτιάξω για πρώτη φορά. Αυτό είναι το θέμα.

Ο πέρσης ποιητής Τζ. Ρουμί έλεγε: «Θέλετε να αναπτύξετε νέα όργανα αντίληψης; Αυξήστε την αναγκαιότητα. Καλλιεργήστε συνθήκες». Πως καλλιεργεί ένα έργο τέχνης την αναγκαιότητα για πιο διεισδυτικό βλέμμα;

-  Αυτά που έλεγε αυτός ο ποιητής είναι σωστά. Κι έτσι πρέπει να γίνεται πάντοτε. Ο τρόπος είναι να κυοφορείς την ανάγκη. Για να γίνει ένα έργο τέχνης πρέπει να έχει έναν ορισμένο προορισμό. Και για να φτάσεις εκεί πρέπει να καλλιεργήσεις τις συνθήκες. Και δεν εννοώ μόνο τις εξωτερικές (εκθέσεις κλπ) αλλά και τις εσωτερικές. Πρέπει εσύ να φτιάξεις τις συνθήκες γιατί μόνο έτσι το έργο έχει μια δική του αλήθεια. Κι αυτήν την αλήθεια, ύστερα, δεν μπορεί κανείς να την αγνοήσει και να μην δει την αξία της.

Neue Nationalgalerie Berlin

   Neue Nationalgalerie Berlin

- Γράφετε κάπου: «Ο πόνος ως διαδρομή προς την αγνότητα». Σήμερα υπάρχει γύρω μας πολύς πόνος που οδηγεί ωστόσο στην εξαχρείωση. Σφάζονται Παλαιστίνιοι, οι Αμερικανοί βομβαρδίζουν έναν Αφγανικό γάμο και μετά λένε sorry, επίσης, παγκοσμιοποιήθηκε κι η διεθνής αρπαχτή στα χρηματιστήρια.. Ο καλλιτέχνης για σας ορίζεται ως ηθική υπόσταση… Οπότε τι λέτε γι’ αυτά;

-  Όλ’ αυτά τα προβλέψαμε εδώ και πολύ καιρό. Γι’ αυτό η δική μου γενιά αγάπησε την πολιτική. Η δική μου γλώσσα διαμορφώθηκε πριν από 40 χρόνια. Το ‘λεγε κι ο Παζολίνι κάποτε. Έλεγε πως η γλώσσα μου διαμορφώθηκε στο τέλος του 1950. Πέρασαν τόσα χρόνια και τώρα επιβεβαιωνόμαστε. Σήμερα λοιπόν χάθηκε η Ρωσία και η μόνη υπερδύναμη είναι η Αμερική. Και δεν έχει μια ηθική να μας προτείνει. Έχει την δύναμη αλλά δυστυχώς δεν έχει τίποτα να μας πει.

Το ’86 αντιδράσατε όταν ο Beuys υποστήριξε ότι η Γερμανία είναι μια μικρή Αμερική. Κι όμως οι κεντροευρωπαϊκές χώρες μοιάζουν περισσότερο με αμερικανικές ρέπλικες με εθνικές ιδιομορφίες σε επίπεδο κουλτούρας παρά με διαφορετικές κεντρικές προτάσεις. Για να μην μιλήσουμε για τα διαλυμένα Βαλκάνια… Εσείς ως εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής κουλτούρας τι λέτε για την πτώση της;

-  Νομίζω πως μόλις χτες πέρασε ο Β΄ παγκόσμιος. Μέχρι τις προάλλες υπήρχε το τείχος του Βερολίνου. Η Γερμανία ήταν μια τραγωδία κι όταν λέμε η Γερμανία ήταν μια τραγωδία εννοούμε την Ευρώπη. Εκεί είναι το μεγάλο δράμα. Το πώς θα μπορέσουμε να προτείνουμε διαφορετικές ιδέες, την δική μας διαλεκτική θέση. Όχι, ότι δεν θα υπάρχει η Αμερική δεν είναι αυτό το θέμα.

Κάποτε «εξαφανίσατε» την Αμερική. Είπατε πως δεν υπάρχει. Πως είναι μια προβολή κι ελκόμαστε απ’ την ίδια μας την προβολή

-  Ναι γιατί πολλοί λένε ότι κάνουμε αμερικάνικα έργα… Μα τι πράγμα κάνουν οι Αμερικάνοι; Γιατί εγώ την τελευταία φορά που ήμουνα στην Ν. Υόρκη δεν κάνανε τίποτε.

- Από πλευράς τέχνης;

Jannis Kounellis- Senza titolo (2004)   -  Ναι δεν κάνουν τίποτα. Έχουν μια κρίση γενικευμένη. Κι αυτή η ιδέα για το παγκόσμιο χωριό που προτείνουν είναι μια εθελοτυφλία. Ένα αναισθητικό, να μην βλέπεις τα πράγματα, να μην πονάς.Να μην πονάς. Το μεγάλο χωριό είναι ένα εμπόδιο πριν απ’ όλα για την Αμερική. Που έχει μια ζωγραφική ιστορία 50 χρόνων. Ναι. Να μιλήσουμε για την Αμερική αλλά για εκείνη του Pollock ή του Faulkner, για βαθιά πράγματα, όχι για τα Νεοϋορκέζικα τερτίπια.

Λέτε δηλαδή ότι σήμερα δεν υπάρχει αμερικανική τέχνη σοβαρή;

-  Σήμερα το λένε όλοι, όχι μόνο εγώ…

Τι νοιώσατε όταν είδατε τους δίδυμους πύργους να καταρρέουν;Τι σας είπε αυτή η εικόνα;

-   Ότι άλλαξαν πολλά πράγματα στον κόσμο. Σήμερα έχουμε από την μια την αυτοκρατορία της Αμερικής κι από την άλλη όσοι είναι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι κι εκτοπίζονται από τα σύνορα του μέλλοντος. Είμαι βέβαια κατά της τρομοκρατίας. Είναι μια ιδέα μικρή. Ακόμη κι από στρατιωτικής απόψεως. Αλλά καταλαβαίνω και το άγχος όλων αυτών των ανθρώπων. Από την άλλη κι η μεταπολεμική Ευρώπη δεν στέκεται στο ύψος της. Γι’ αυτό μιλάμε και για την Αμερική. Αν και η Αμερική σε πολλά πράγματα μου αρέσει. Έχω πολλούς φίλους εκεί, έχω κάνει πολλές εκθέσεις. Την πρώτη φορά που πήγα ήταν το ’58. Σκέφτηκα να μείνω γιατί ήταν εκεί κι ο πατέρας μου. Αλλά ξαναγύρισα αμέσως πίσω. Δεν βρήκα αυτό που ζητούσα.

Οι Αμερικανοί λατρεύουν το νέο. Αλλά κι οι Ευρωπαίοι ασκούν συχνά την «τέχνη της ευρεσιτεχνίας» όπως σκωπτικά την αποκαλούσε ο Αξελός. Υπάρχουν οι μόδες, ο εξωτισμός. Κι εσάς που αυτοπροσδιορίζεστε ως «αρχαίος καλλιτέχνης» δεν διστάζουν κάποιοι να σας πουν αναχρονιστή. Τι απαντάτε;

-   Δεν έχω τι να πω. Το πρόβλημα είναι η φόρμα, το γιατί μιας φόρμας. Δεν πιστεύω στην τέχνη του ντοκουμέντου που βλέπουμε σήμερα. Εμένα μ’ αρέσει η πολιτική κι η ιδεολογία. Δεν μ’ αρέσει η πολιτική με μικροαστική διάθεση. Πρέπει να υπάρχει μια διαλεκτική γιατί αυτή μόνον απελευθερώνει. Ότι εγώ δηλαδή είμαι πραγματικός γιατί έχω αυτήν την Ιστορία. Όταν δεν υπάρχει αυτό, μιλάμε για διακόσμηση.

2010Από την arte povera τι κρατάτε;

-  Την αρχική ένδειξη της φόρμας. Αυτή δεν μπορεί να φύγει. Δεν θα ήμουνα σωστός.

Οι εικόνες των media σας ενδιαφέρουν;

-  Δεν γίνεται τίποτα με τις εικόνες της τηλεόρασης γιατί το έργο έχει έναν δικό του χώρο. Κι αν δεν το βλέπεις στην πραγματικότητα,τότε δεν υπάρχει.

- Άρα ούτε κι η τέχνη στο Internet υπάρχει;

- Όχι καθόλου. Εγώ δεν έχω τραβήξει ποτέ σ’ όλη μου την ζωή μια φωτογραφία κι ούτε θα το κάνω ποτέ…Ποτέ.

- Είναι ιδεολογικό θέμα;

- Είναι επιλογή. Δεν μ’ αρέσει η φωτογραφία, μ’ αρέσει η ζωγραφική. Ή το ένα ή το άλλο.

- Οι νέοι καλλιτέχνες φοβούνται την ιδεολογία, συχνά αρνούνται το παρελθόν. Καμιά φορά δεν αναλαμβάνουν ούτε την βαθύτερη ευθύνη των έργων τους…

- Δεν ξέρω, κάτι πρέπει να κάνεις στη ζωή. Είσαι υπεύθυνος γι’ αυτό που κάνεις. Ακόμη κι αν αρνηθείς την ευθύνη μετά από 5 χρόνια, ξαναγυρίζει το πρόβλημα πίσω και τότε την παίρνεις. Επίσης το να πεις δεν ασχολούμαι με το παρελθόν ακούγεται ωραίο σαν μανιφέστο. Είναι όμως αδύνατον να γίνει. Το μέλλον έχει πάντα μέσα του ένα παρελθόν. Αλλιώς δεν υφίσταται.

Jannis-Kounellis - Τι συστήνετε στους φοιτητές σας στην Ακαδημία του Düsseldorf;

- Το πρόβλημα του καλλιτέχνη είναι ότι δεν είναι σαν τον ηθοποιό. Δεν έχει τίποτα να ερμηνεύσει. Πρέπει να τα φτιάξει όλα μόνος του. Κι αυτό σημαίνει πολλά. Όταν μιλάς σ’ έναν Γερμανό πρέπει να του εξηγήσεις ποια είναι η βάση της Γερμανικής κουλτούρας και μετά να του δείξεις πως μπορεί να ελευθερωθεί χωρίς να χάσει αυτήν την βάση.

- Στην Γερμανία έχετε κάνει σπουδαία πράγματα. Ανάμεσά τους κι οι κηδείες στο Kassel το 1982. Τι σημαίνουν;

- Η τέχνη είχε πάντοτε μια ιδέα για τον θάνατο. Ίσως χωρίς μια ιδέα για τον θάνατο που είναι και μια πραγματικότητα στο τέλος να μην υπάρχει τέχνη. Η ελευθερία, όπως και η ποίηση, γεννιούνται από μια απουσία. Η απώλεια είναι που γεννάει τη δημιουργικότητα. Γι’ αυτό έχει σημασία το παρελθόν. Στην αρχαιότητα υπήρχαν πολλοί αμφορείς που αναπαριστούσαν τις κηδείες. Είναι μια γραμμική πομπή, η κηδεία, που στέκεται συμπαγής μπροστά στον πόνο…

- Είναι μια δυνατή εικόνα. Μπορεί όμως στον σημερινό κόσμο ενός ατέρμονου ζάπινγκ από ασύνδετες εικόνες, σαν ένα παζλ χωρίς νόημα να γεννηθεί μια εικόνα που να παραπέμπει σ’ ένα όραμα;

- Οι εικόνες των media που μας κατακλύζουν είναι διαφορετικές από τη ζωγραφική. Γιατί δεν προκύπτουν από τις ίδιες ανάγκες. Και πρέπει να ξέρεις και να τις διαβάζεις. Αλλιώς επικρατεί μόνον μια γενική φασαρία, σαν παζάρι. Πρέπει κανείς να προσέχει πως διαβάζει. Όταν π.χ. διαβάσει κανείς καλά τον Beckett νοιώθει την ουσία και καταλαβαίνει ότι η φλυαρία είναι κάτι γελοίο.

5249811795_21f9dc6856

                                         Jannis Kounellis Civil Tragedy, 1975-2006

- Σας ενδιαφέρει η νεώτερη ελληνική τέχνη; Την γνωρίζετε;

- Φυσικά. Όμως η Ελλάδα έχει ένα πρόβλημα. Όταν ήμουνα εδώ όλοι μίλαγαν για λαϊκή ζωγραφική. Δηλαδή για κάτι που δεν υπήρξε ποτέ. Είχαμε μια μικρή αστική τάξη, βαλκανικής καταγωγής και θέλαμε οπωσδήποτε να έχουμε μια λαϊκή ζωγραφική. Το μόνο που είχαμε ήταν αυτόν τον ωραίο Μυτιληνιό, τον Θεόφιλο. Ένα καλό αλλά όχι ευρωπαϊκό ζωγράφο. Μετά είχαμε τον Τσαρούχη που ήταν και ευρωπαϊκός. Αλλά ο προβληματισμός του δεν ήταν μόνο λαϊκός. Τα είχε όλα. Αυτούς τους ναύτες, την ιδέα του Καβάφη. Αυτοί μου άρεσαν. Μετά ήρθαν οι καινούριοι… Άλλες διαδικασίες… Από τον καιρό που έφυγα απ’ την Ελλάδα το είχαμε καταλάβει ότι δεν είχαμε τίποτα. Ότι ήταν ένα πράγμα μικρό για την ιδέα της Ελλάδας. Γιατί δεν μπορείς να κάνεις τραγωδίες και μετά να ασχολείσαι με την λαϊκή ζωγραφική. Ή το ένα ή το άλλο. Ο Πλάτωνας δεν είναι ήρωας του Τρίτου κόσμου. Πρέπει να διαλέξεις. Κι έτσι χρειάστηκε κάποιοι να φύγουν. Γιατί δεν υπήρχαν οι ιστορικές προϋποθέσεις στην Ελλάδα. Η Ελλάδα ως κέντρο χρειαζόταν και χρειάζεται να έχει την δική της υπόσταση.

- Ποια πράγματα άλλαξαν καθοριστικά την αντίληψή σας για την τέχνη και τη ζωή;

- Πήγα στην Ιταλία γιατί εκεί υπήρξε μια Αναγέννηση ενώ σε μας κυριαρχούσε μια δογματική ζωγραφική. Κι άλλαξα πολύ την ιδέα μου για την τέχνη όταν κατάλαβα πως ο Masaccio κι ο Caravaggio ήταν δυο καλλιτέχνες που είχαν μια ιδεολογική βάση. Ο ένας ήταν αναγεννησιακός κι ο άλλος αντιμεταρρυθμιστής. Αυτό με βοήθησε πολύ. Γιατί συνειδητοποίησα ότι η τέχνη δεν είναι μονάχα μια φόρμα αλλά ένα γιατί. Ένα γιατί μέσα μου κι όχι μόνο μέσα στο κεφάλι.

plio - «Η τέχνη δεν χρησιμεύει σε τίποτα, αλλά είναι μια δοκιμασία υψηλού επιπέδου… Είναι ένα περιπετειώδες ταξίδι προς τον άλλον» λέτε. Σε σας αυτή η δοκιμασία, η συνεχής τριβή με τον εαυτό σας και την πραγματικότητα, η αποδημία, αλλά κι ο νόστος της ψυχής, που σας οδήγησαν;

- Το ερώτημα λοιπόν είναι: Γιατί μπήκε στο μυαλό κάποιου να κάνει τον καλλιτέχνη; Πότε; Ποια εποχή; Ποιο απόγευμα του ήρθε αυτή η ιδέα; Όταν υπάρχει ένα απόγευμα, υπάρχει ένα ταξίδι. Οπωσδήποτε υπάρχει. Προς τα πού; Αλλού. Τα ταξίδια γίνονται προς κάπου αλλού. Και πηγαίνεις εκεί όπου υπάρχει μια έλξη. Κι αυτό σε απελευθερώνει. Για μένα το πρόβλημα της τέχνης είναι ακριβώς αυτό. Να ελευθερωθώ για να ξαναφύγω γι’ αλλού.

                                 lkm   

                                     

 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...